ทำฉลากสินค้าผิด มีโทษทางกฎหมายและวิธีแก้ไขอย่างไร

กุมภาพันธ์ 5, 2026
Post Views: 796

ฉลากสินค้าที่ไม่ถูกต้องตามกฎหมายไทย สามารถนำไปสู่การปรับสูงสุดหนึ่งแสนบาท การระงับจำหน่าย การยึดหรือทำลายสินค้า และการถูกฟ้องร้องเป็นคดีผู้บริโภคได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเภทสินค้าและหน่วยงานกำกับที่เกี่ยวข้อง สิ่งที่ผู้ขายต้องเข้าใจคือการทำ“ฉลากผิด” และ ความผิดนั้นถูกตีความอย่างไรในทางกฎหมาย โดยสามารถหาคำตอบได้จากบทความนี้

สารบัญ

ฉลากผิด เป็นความผิดทางกฎหมายได้อย่างไร

ฉลากทำหน้าที่ระบุตัวตนของสินค้า ผู้รับผิดชอบ และเงื่อนไขการใช้งานอย่างปลอดภัย เมื่อข้อมูลเหล่านี้คลาดเคลื่อนหรือขาดหาย กฎหมายถือว่าผู้บริโภคได้รับข้อมูลที่ไม่เพียงพอหรือถูกทำให้เข้าใจผิด

ในทางปฏิบัติ ความผิดที่พบได้บ่อยประกอบด้วยการระบุแหล่งผลิตหรือส่วนประกอบไม่ตรงกับความจริง การใช้ถ้อยคำที่เข้าข่ายโฆษณาเกินจริง การละเว้นคำเตือนที่จำเป็น และการจัดวางข้อความในลักษณะที่อ่านไม่ได้หรือถูกปิดบัง นอกจากนี้ สินค้าที่ต้องแสดงภาษาไทยแต่ใช้เฉพาะภาษาอังกฤษก็เข้าข่ายความผิดทันที

โทษตามกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค

สินค้าทั่วไปจำนวนมากอยู่ภายใต้การควบคุมฉลากตาม สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค ซึ่งบังคับใช้ภายใต้ พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค เมื่อฉลากไม่เป็นไปตามข้อกำหนด หน่วยงานมีอำนาจสั่งแก้ไข ระงับการจำหน่าย หรือดำเนินคดีได้ทันที โทษทางปกครองที่ใช้บ่อยคือการปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หากพบเจตนาหลอกลวง ผู้ขายอาจถูกฟ้องร้องเป็นคดีผู้บริโภค และในกรณีที่ฉลากผิดพลาดนำไปสู่ความเสียหายต่อสุขภาพ ความรับผิดทางอาญาอาจตามมา

โทษตามกฎหมายของ อย. สำหรับสินค้าเฉพาะกลุ่ม

อาหาร เครื่องสำอาง อาหารเสริม และเครื่องมือแพทย์ อยู่ภายใต้การกำกับของ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ซึ่งใช้ระบบการจดแจ้งและอนุญาตเป็นฐาน เมื่อข้อมูลบนฉลากไม่ตรงกับเอกสารที่จดแจ้งไว้ ผลทางกฎหมายเกิดขึ้นทันที หน่วยงานสามารถสั่งระงับการจำหน่าย ยึดสินค้าเพื่อทำลาย และปรับตามลักษณะความผิด หากความคลาดเคลื่อนถือเป็นการฝ่าฝืนเงื่อนไขสำคัญ เลขที่อนุญาตอาจถูกเพิกถอน และในกรณีที่ผู้บริโภคได้รับความเสียหาย ผู้ขายยังต้องรับผิดทางแพ่งเพิ่มเติม

กรณีที่เกิดขึ้นจริงจากการตีความฉลากผิด

มีกรณีของผลิตภัณฑ์อาหารเสริมที่แสดงข้อความ “ไม่มีน้ำตาล” ในช่องทางออนไลน์ แต่ฉลากจริงระบุส่วนผสมของไซรัป ผลคือถูกสั่งระงับการขายทั่วประเทศ
ในอีกกรณี เครื่องสำอางที่ใช้ข้อความรับรองความปลอดภัยแบบเด็ดขาด พร้อมคำเตือนที่อ่านแทบไม่ได้ ถูกเรียกคืนสินค้าและปรับ
สินค้าทำมือที่ติดฉลากภาษาอังกฤษล้วน ถูกจับปรับทันทีเนื่องจากไม่แสดงข้อมูลภาษาไทยตามที่กฎหมายกำหนด

กรณีเหล่านี้สะท้อนว่า ความผิดไม่ได้เกิดจากการตั้งใจฝ่าฝืนเสมอไป แต่เกิดจากการไม่เข้าใจข้อกำหนดอย่างครบถ้วน

ผลกระทบทางธุรกิจที่ตามมาจากฉลากผิด

เมื่อฉลากกลายเป็นประเด็นทางกฎหมาย ผลกระทบไม่ได้หยุดอยู่แค่ค่าปรับ ความน่าเชื่อถือของแบรนด์ลดลงทันที การร้องเรียนของผู้บริโภคแพร่กระจายอย่างรวดเร็วในแพลตฟอร์มออนไลน์ ต้นทุนจากการเรียกคืนสินค้าและการพิมพ์ใหม่เพิ่มขึ้น และการขออนุญาตในอนาคตจะยากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

แนวทางป้องกันความเสี่ยงก่อนเกิดปัญหา

ผู้ขายที่ลดความเสี่ยงได้ คือผู้ที่ตรวจสอบประกาศล่าสุดของหน่วยงานกำกับทุกครั้งก่อนพิมพ์ฉลาก เปรียบเทียบข้อมูลบนฉลากกับเอกสารจดแจ้งอย่างเคร่งครัด และหลีกเลี่ยงถ้อยคำที่ตีความเป็นการรับรองผลลัพธ์หรือความปลอดภัยแบบเด็ดขาด ในกรณีที่ไม่มั่นใจ การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านฉลากหรือผู้ที่ทำงานกับกฎหมายสินค้าโดยตรงช่วยลดความผิดพลาดได้มากกว่าการอ้างอิงตัวอย่างจากอินเทอร์เน็ต

สรุป

ฉลากที่ผิดพลาดไม่ใช่เรื่องเล็กในทางกฎหมาย เพราะฉลากทำหน้าที่เป็นหลักฐานผูกพันความรับผิดของผู้ขายโดยตรง เมื่อเกิดข้อพิพาท ผู้บริโภคและหน่วยงานรัฐใช้ฉลากเป็นจุดอ้างอิงแรกเสมอ การทำฉลากให้ถูกต้องจึงไม่ใช่เพียงการปฏิบัติตามกฎหมาย แต่เป็นการป้องกันความเสี่ยงของธุรกิจในระยะยาว