เจ้าของแบรนด์จำนวนมากเข้าใจผิดว่า “แค่พิมพ์ฉลากให้ดูดีก็พอ” แต่ความจริงแล้ว ฉลากสินค้าเป็นเอกสารทางกฎหมายประเภทหนึ่ง ที่หากผิดพลาดเพียงเล็กน้อย อาจนำไปสู่การเรียกคืนสินค้า ถูกสั่งระงับจำหน่าย หรือถูกฟ้องร้องได้ บทความนี้จะช่วยให้คุณเข้าใจข้อกำหนดฉลากสินค้าในไทยอย่างครบถ้วน พร้อมแนวทางตรวจสอบก่อนสั่งผลิตและวางจำหน่ายสินค้าออกสู่ตลาด
ฉลากสินค้าตามกฎหมายไทยอยู่ภายใต้กฎหมายใดบ้าง
ประเทศไทยไม่มี “กฎหมายฉลาก” ฉบับเดียวที่ครอบคลุมทุกสินค้า แต่ใช้กฎหมายเฉพาะกลุ่ม ดังนี้:
- สินค้าทั่วไป: ควบคุมโดย พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค ภายใต้การดูแลของ สคบ.
- อาหาร, เครื่องสำอาง, เครื่องมือแพทย์: อยู่ภายใต้ สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)
- สินค้าที่ต้องมีมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.): อยู่ภายใต้การกำกับของ สมอ.
“สินค้าที่ควบคุมฉลาก” คืออะไร และใครบ้างที่เข้าข่าย
รัฐสามารถออกประกาศให้สินค้าใดๆ อยู่ในกลุ่ม “สินค้าที่ควบคุมฉลาก” เพื่อให้ผู้บริโภคตัดสินใจได้อย่างปลอดภัย และสามารถตรวจสอบผู้รับผิดชอบได้ หมายความว่าฉลากต้องแสดงข้อความขั้นต่ำตามที่กำหนด โดยผู้ขายสินค้าในกลุ่มนี้จะต้องระวังเป็นพิเศษ เช่น:
- ผงซักฟอก
- สเปรย์ปรับอากาศ
- ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
- อุปกรณ์พลาสติกที่ใช้กับอาหาร
ฉลากสินค้าต้องแสดงข้อมูลอะไรบ้าง
ฉลากต้องช่วยให้ผู้บริโภค “ใช้สินค้าได้อย่างปลอดภัย” และ “ติดตามผู้รับผิดชอบได้” โดยข้อมูลพื้นฐานที่ฉลากต้องมี คือ:
- ชื่อสินค้า / ประเภทสินค้า
- เครื่องหมายการค้า (ถ้ามี)
- ชื่อและที่อยู่ของผู้ผลิต / ผู้นำเข้า / ผู้รับผิดชอบ
- ปริมาณสุทธิ / หน่วยวัด / ขนาด
- วิธีใช้ (ถ้ามีผลต่อความปลอดภัย)
- คำเตือน / ข้อควรระวัง (ถ้ามี)
- ราคา (ถ้ากฎหมายกำหนด)
ฉลากผิด ไม่ใช่แค่ข้อมูลไม่ครบ แต่รวมถึง “ตีความผิด”
หลายคนเข้าใจว่าแค่ใส่ข้อมูลให้ครบก็จบ แต่ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือ:
- ตัวหนังสือเล็กเกินไป
- สีจาง
- โดนบรรจุภัณฑ์บังข้อมูลสำคัญ
- ใช้ถ้อยคำที่เข้าข่ายหลอกลวง เช่น “ฟื้นฟูทันที”, “ปลอดภัย 100%”, “หายขาด”
- วางข้อมูลสำคัญในจุดที่มองไม่เห็น หรือเข้าใจคลาดเคลื่อน
ข้อมูลที่ต้องมีบนฉลากสินค้าเฉพาะกลุ่ม อาหาร, เครื่องสำอาง
ฉลากเครื่องสำอาง
- ต้องใช้ ภาษาไทย เป็นหลัก
- ข้อมูลบนฉลาก ต้องตรงกับที่ยื่นจด อย.
- การเปลี่ยนข้อความหรือคำเตือนต้องแจ้ง อย.
- ห้ามกล่าวอ้างเกินจริง เช่น “ทำให้ขาวทันที”
ฉลากอาหาร
- ต้องแสดง ชื่ออาหาร, ส่วนประกอบ, ปริมาณสุทธิ, วันผลิต, วันหมดอายุ
- กรณีเข้าข่าย: แสดงสารก่อภูมิแพ้ และฉลากโภชนาการ
- ใช้ฉลากแบบสินค้าทั่วไปกับอาหาร = ผิดกฎหมายทันที
ขายของออนไลน์ ฉลากต้องเหมือนหน้าร้านหรือไม่?
ต้องเหมือนกันทุกประการ เพราะกฎหมายถือว่า “ข้อมูลใดๆ ที่แสดงต่อผู้บริโภค” คือส่วนหนึ่งของฉลาก
- ข้อมูลบน Shopee, Lazada, Facebook, IG, Line ต้องตรงกับฉลากจริง
- หากบิดเบือน เช่น หน้าเว็บบอก “ไม่มีน้ำตาล” แต่ฉลากจริงมี → ผิดกฎหมาย
เช็กลิสต์ฉลากก่อนส่งพิมพ์
ก่อนสั่งผลิต แนะนำให้ควรตรวจสอบเอกสารจดแจ้งจริงก่อนส่งโรงพิมพ์ทุกครั้ง
- ชื่อสินค้าชัดเจน ไม่กำกวม
- มีผู้รับผิดชอบในประเทศ
- ปริมาณ / หน่วยวัดถูกต้อง
- วิธีใช้ / คำเตือน (ถ้ามี)
- วันผลิต / วันหมดอายุ / เลขล็อต
- เลขจดแจ้งหรืออนุญาตถูกต้อง
สรุป ฉลากที่ดี ช่วยลดความเสี่ยงในระยะยาว
การทำฉลากให้ถูกต้องช่วยลดความเสี่ยงทางธุรกิจ ทำให้การยื่นตรวจ อย. หรือ สคบ. เป็นไปอย่างราบรื่น และลดโอกาสถูกสั่งระงับขาย เรียกคืนสินค้า หรือเกิดข้อพิพาททางกฎหมาย ขณะเดียวกัน ข้อมูลบนฉลากที่ครบถ้วนและชัดเจนยังช่วยสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภค เสริมภาพลักษณ์ของแบรนด์ให้ดูเป็นมืออาชีพ และสนับสนุนให้ธุรกิจเดินหน้าได้อย่างมั่นคงต่อเนื่อง
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกฎหมายฉลากสินค้าในประเทศไทย
Q:ฉลากสินค้าต้องเป็นภาษาไทยหรือไม่?
ต้องเป็นภาษาไทยเป็นหลัก ยกเว้นกฎหมายเฉพาะอนุญาต
Q:ถ้าเปลี่ยนคำบางคำ ต้องแจ้ง อย. หรือไม่?
ถ้าข้อมูลตรงกับเอกสารจดแจ้งเดิม → ไม่ต้องแจ้ง
ถ้าเปลี่ยนคำสำคัญ → ต้องแจ้งใหม่
Q:ข้อมูลบน Shopee ไม่ตรงกับฉลาก ถือว่าผิดหรือไม่?
ผิด เพราะถือเป็นข้อมูลที่สื่อสารต่อผู้บริโภค
Q:ถ้าไม่รู้ว่าสินค้าของเราอยู่ภายใต้กฎหมายไหน ต้องเริ่มยังไง?
ตรวจสอบประเภทสินค้าก่อน แล้วดูว่ากฎหมายไหนกำกับ เช่น อย., สคบ., สมอ.
บทความที่เกี่ยวข้อง
- ทำฉลากสินค้าผิด มีโทษทางกฎหมายและวิธีแก้ไขอย่างไร
- สินค้าที่ควบคุมฉลากมีอะไรบ้าง สรุปข้อควรรู้จากประกาศ สคบ.
- วิธีใช้สติ๊กเกอร์ทำการตลาด ให้แบรนด์บนฉลากเข้าถึงผู้บริโภค
Tumtook เปลี่ยนไอเดีย เป็นรายได้ ออกแบบฉลากสินค้าได้ตามต้องการ สั่งผลิตด่วนได้เลยทันที!
คลิ๊ก >> Tumtook.com/Addline
Add Line : @Tumtook
